Trung Quốc cấm xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản vì căng thẳng
Bắc Kinh siết chặt nguồn cung khoáng sản chiến lược với Tokyo
Dữ liệu thương mại mới nhất cho thấy Trung Quốc đang gia tăng áp lực kinh tế lên Nhật Bản trong bối cảnh quan hệ ngoại giao giữa hai cường quốc châu Á ngày càng trở nên nguội lạnh. Từ đầu năm 2026, Bắc Kinh đã chính thức thực hiện các biện pháp hạn chế xuất khẩu nghiêm ngặt đối với nhiều loại tài nguyên thiết yếu.
| Kim loại đất hiếm sau quá trình xử lý hóa học dùng để sản xuất nam châm. (Nguồn: Kyodo) |
Động thái này diễn ra sau khi Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi có những phát biểu cứng rắn tại Quốc hội liên quan đến kịch bản khẩn cấp ở eo biển Đài Loan. Ngay sau đó, danh mục 16 loại khoáng sản quan trọng, bao gồm các nguyên tố đất hiếm và kim loại lưỡng dụng, đã bị đưa vào diện kiểm soát xuất khẩu đặc biệt.
Tác động mạnh mẽ đến ngành công nghiệp quốc phòng và công nghệ cao
Trong danh sách các mặt hàng bị hạn chế, đáng chú ý nhất là các nguyên tố như dysprosi và terbi. Đây là những thành phần không thể thay thế trong việc sản xuất nam châm vĩnh cửu công suất lớn, vốn là linh hồn của xe điện và các hệ thống vũ khí hiện đại. Theo báo cáo thương mại, từ tháng 1/2026, các lô hàng này sang Nhật Bản gần như đã bị đình trệ hoàn toàn.
Ngoài ra, các kim loại phục vụ ngành hàng không vũ trụ và quân sự như yttri, scandi và bột molypden (dùng trong linh kiện tên lửa) cũng ghi nhận tình trạng ngừng xuất khẩu hoàn toàn. Thống kê riêng trong tháng 5 cho thấy, lượng nam châm đất hiếm xuất khẩu từ Trung Quốc sang thị trường Nhật Bản đã sụt giảm tới 35% so với tháng trước đó.
Mở rộng danh sách đen các thực thể Nhật Bản
Không chỉ dừng lại ở việc siết chặt hàng hóa, Trung Quốc còn mở rộng phạm vi cấm vận đối với các tổ chức cụ thể. Tính đến cuối tháng 6/2026, thêm 20 tổ chức của Nhật Bản, bao gồm Viện Nghiên cứu quốc phòng quốc gia và các công ty thuộc tập đoàn Mitsubishi Electric, đã bị đưa vào danh sách hạn chế tiếp nhận hàng hóa lưỡng dụng. Hiện tại, tổng số thực thể Nhật Bản nằm trong danh sách trừng phạt của Trung Quốc đã lên tới con số 40.
Trong khi đó, một số mặt hàng như gecmani và than chì vẫn duy trì được lưu lượng xuất khẩu ổn định, chưa chịu tác động rõ rệt từ các lệnh trừng phạt mới nhất này.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Hỏi: Tại sao Trung Quốc ngừng xuất khẩu khoáng sản sang Nhật Bản?
Đáp: Đây được xem là đòn trả đũa kinh tế trong bối cảnh căng thẳng ngoại giao leo thang, đặc biệt sau những phát biểu của giới lãnh đạo Nhật Bản về vấn đề Đài Loan.
Hỏi: Những loại khoáng sản nào bị ảnh hưởng nặng nhất?
Đáp: Các nguyên tố đất hiếm như dysprosi, terbi (sản xuất nam châm) và các kim loại hiếm như molypden, vonfram và gali bị cắt giảm hoặc ngừng xuất khẩu hoàn toàn.
Hỏi: Có bao nhiêu công ty Nhật Bản bị đưa vào danh sách đen?
Đáp: Hiện có tổng cộng 40 thực thể Nhật Bản, bao gồm các viện nghiên cứu và các tập đoàn lớn như Mitsubishi Electric, bị Trung Quốc hạn chế giao dịch các mặt hàng lưỡng dụng.
Hỏi: Việc này ảnh hưởng thế nào đến người tiêu dùng?
Đáp: Việc thiếu hụt nguyên liệu có thể làm tăng chi phí sản xuất xe điện, thiết bị điện tử và các sản phẩm công nghệ cao sử dụng linh kiện từ Nhật Bản.
Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc
