Kinh tế Mỹ-Trung Quốc: Cạnh tranh chiến lược và bình thường mới

Bối cảnh mới trong quan hệ kinh tế giữa hai cường quốc hàng đầu

Sức ép cạnh tranh Mỹ - Trung Quốc trong các lĩnh vực chiến lược khó giảm. (Ảnh tạo bởi AI)

Nhiều chuyên gia quốc tế nhận định rằng, những chuyển biến tích cực gần đây không báo hiệu một sự đảo ngược hoàn toàn trong quan hệ Mỹ - Trung. Thay vào đó, một trạng thái "bình thường mới" đang dần lộ diện: Hợp tác có mục tiêu, cạnh tranh có tính toán, nhưng đối đầu dài hạn vẫn hiện hữu trong các lĩnh vực trọng yếu.

Sự hạ nhiệt mang tính thời điểm

Trang The Observer nhận định chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Donald Trump đã tạo ra một nhịp nghỉ cần thiết cho mối quan hệ song phương sau nhiều năm căng thẳng vì thuế quan và rào cản công nghệ. Sau sự kiện này, các kênh giao lưu kinh tế được khơi thông trở lại, nổi bật là việc thiết lập Hội đồng Thương mại và Hội đồng Đầu tư để duy trì liên lạc thường xuyên.

Mặc dù tâm lý thị trường có phần khởi sắc, nhưng lịch sử cho thấy những giai đoạn "trời yên biển lặng" này thường không bền vững. Ví dụ tiêu biểu là năm 2017, sau những thỏa thuận thương mại khổng lồ, cuộc chiến thương mại vẫn bùng phát dữ dội ngay sau đó. Do vậy, đợt hòa hoãn hiện tại được xem là mang tính chiến thuật nhiều hơn là thay đổi chiến lược.

Chiến lược cạnh tranh chọn lọc của Washington

Trong khi tạm hoãn tăng thuế, Mỹ vẫn không ngừng siết chặt kiểm soát ở các mảng khác. Washington đang rà soát Quy chế quan hệ thương mại bình thường vĩnh viễn (PNTR) với Bắc Kinh và mở rộng lệnh cấm đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và điện toán lượng tử. Điều này chứng minh cạnh tranh không mất đi mà chỉ chuyển sang hình thái tinh vi và có trọng tâm hơn.

Tuy nhiên, sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế vẫn là rào cản ngăn chặn một cuộc đổ vỡ toàn diện. Trung Quốc vẫn giữ vai trò trụ cột trong chuỗi cung ứng toàn cầu và là thị trường tiêu thụ nông sản, năng lượng chủ chốt của Mỹ. Ngược lại, hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc giúp Mỹ kiểm soát lạm phát hiệu quả.

Định hình cục diện phân tầng và phi Trung Quốc hóa

Quan hệ Mỹ - Trung trong tương lai sẽ chia thành hai thái cực rõ rệt. Với nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu như dệt may, điện tử gia dụng, giao thương sẽ duy trì ổn định do nhu cầu thị trường lớn. Ngược lại, các lĩnh vực như xe điện, drone, tàu biển và AI sẽ phải đối mặt với sức ép ngày càng tăng từ phía Mỹ.

Thay vì chỉ dùng thuế quan, Mỹ đang chuyển sang các biện pháp phi thuế quan mang tính thể chế như quy tắc đầu tư và tiêu chuẩn kỹ thuật. Xu hướng "phi Trung Quốc hóa" chuỗi cung ứng chiến lược đang được đẩy mạnh nhằm xây dựng các mạng lưới kinh tế mới cùng các đồng minh, tách biệt khỏi tầm ảnh hưởng của Bắc Kinh.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Nguồn tham khảo: Xem bài viết gốc